KIEM project ‘TECHPASS’ onderzoekt hoe mkb’ers circulaire waarde kunnen halen uit digitale data

Steeds vaker krijgen maakbedrijven vragen van ketenpartners over digitale productpaspoorten. Maar wat is zo’n DPP precies? Wat moet je ermee als mkb’er? En hoe pak je het aan zonder dat het een berg werk oplevert? Binnen het project TECHPASS zoekt de Hogeschool van Amsterdam, samen met TechValley-bedrijven EKB, EMT en HGG, naar heldere antwoorden. De focus ligt op praktische toepassingen: wat kunnen bedrijven nú al doen en wat komt er de komende jaren op hen af?

“DPP’s klinken beleidsmatig, maar raken straks de kern van hoe je machines ontwikkelt, onderhoudt en hergebruikt.”
Kasper Lange, projectleider en onderzoeker Circulair Ontwerpen en Ondernemen, HvA

De aanleiding: veel vragen, weinig houvast

Binnen TechValley herkennen veel ondernemers dezelfde beweging: grote klanten en OEM’s (machinefabrikanten) willen meer inzicht in materialen, levensduur en onderhoudshistorie. Het DPP is een middel om informatie over deze aspecten vast te leggen en delen. Tegelijk twijfelen veel mkb’ers wanneer en hoe te beginnen. Moet je al iets? Wat registreer je? En hoe houd je het behapbaar voor engineers, inkopers en werkvoorbereiders?

Op basis van voorbereidende bijeenkomsten kwamen vier vragen steeds terug:

• Hoe verzamel ik de juiste informatie zonder extra gedoe?
• Hoe voorkom ik dat een DPP veel tijd en geld kost?
• Wat betekent dit voor onze rolverdeling in de organisatie?
• Kan ik er ook kansen voor de business mee creëren?

Volgens Kasper is de behoefte duidelijk: “Het is nog lang niet helder wat bedrijven moeten doen en wanneer. Maar je ziet dat het eraan zit te komen. Bedrijven willen weten hoe ze op praktische, haalbare wijze – liefst zonder hoge kosten – hun systemen kunnen voeden met de juiste data.”

Een brede aanpak: twee onderzoeksgroepen, studenten en bedrijven

TECHPASS combineerde de kracht van twee onderzoeksgroepen van de HvA:

• Circulair Ontwerpen en Ondernemen – focust op circulaire kansen, ontwerpstrategieën en ketensamenwerking.
• Industriële Digital Twins – richt zich op digitalisering, datagestuurde systemen en digital twins voor de industrie.

Onderzoekers en studenten van de HvA en UvA onderzochten samen met de partners concrete vragen, zoals:

• Hoe kun je circulaire waarde creëren door middel van hergebruik, opknappen, reparatie of redesign?
• Welke data over materialen, levensduur en onderhoud hebben we hiervoor nodig?
• Met welke technologieën kun je benodigde data verzamelen voor en ordenen in een DPP?

De mix van bedrijven, onderzoekers en studenten leverde inzichten op waar mkb’ers direct mee verder kunnen. Kasper benadrukt het belang van deze brede aanpak: “De kracht van TECHPASS zit juist in die mix: toegepast onderzoek, frisse studentblikken en directe input van ondernemers zorgen samen voor een lerend netwerk waarin theorie en praktijk elkaar versterken.”

Praktijkvoorbeeld: HGG verkent de rol van data bij ontwikkeling van DPP’s

HGG Profiling Equipment, actief in onder meer de scheepsbouw en offshoresector, loopt voorop in digitalisering. Zij verzamelen al jaren operationele data via sensoren en platforms, waarmee zij onderhoud slimmer plannen en processen efficiënter maken.

Dat riep tijdens TECHPASS een logische vervolgvraag op: kunnen die bestaande data ook slim worden ingezet binnen een digitaal productpaspoort? De interesse komt niet alleen van binnenuit. Ketenpartners kloppen steeds vaker aan met vragen over data, vooral in het kader van Europese rapportageverplichtingen.

De verkenning laat zien dat dit kansrijk is voor bedrijven die al met dataverzameling werken. De koppeling zelf is nog niet volledig getest, maar duidelijk is dat je niet álle data hoeft te delen. Een DPP bevat alleen de informatie die nodig is voor onderhoud, service of hergebruik – geen volledige machineblauwdruk.

Verschillen in relevantie en timing

Niet elk bedrijf staat op hetzelfde punt. Tijdens TECHPASS werd al snel duidelijk dat de relevantie én haalbaarheid van een digitaal productpaspoort sterk afhankelijk zijn van het type product en de fase waarin een bedrijf én ook de wetgeving zich bevindt.
Voor bedrijven die kleinere of modulaire producten leveren, is de eerste stap vaak eenvoudig: met een QR- of NFC-tag – beide laagdrempelige manieren om een product te koppelen aan digitale informatie – kun je snel en zonder grote IT-inspanningen structuur aanbrengen. Daarmee ontstaat direct waarde, bijvoorbeeld voor documentatie, onderhoud of hergebruik.

Voor kapitaalintensieve machines met een levensduur van twintig jaar ligt de situatie anders. Deze machines worden intensief gebruikt, soms wereldwijd ingezet en minder snel vervangen. Toch ontstaan ook hier soms kansen, zeker wanneer bedrijven nadenken over leaseconstructies, terugkoop of hoogwaardige revisie. Sensoren die slijtage of gebruik meten kunnen daarbij helpen om beter te voorspellen wanneer onderhoud nodig is of welke onderdelen geschikt zijn voor revisie. Kasper Lange legt uit: “Wanneer je eigenaar blijft van een machine, kun je achterhalen hoe die gebruikt is. Zo kun je meer waarde uit de machine halen én tegelijkertijd de geleerde lessen gebruiken voor innovatie. Een DPP kan helpen om de gebruiksinformatie op een gestructureerde én selectieve manier vast te leggen.”

Dat selectieve karakter is belangrijk. Volgens Kasper moeten bedrijven een DPP niet zien als een grote databank waarin álles wordt opgeslagen. “Het gaat juist om gerichte informatie-uitwisseling. Je deelt wat nodig is, met wie het nodig heeft. Niet meer, niet minder.”
Die benadering geeft mkb’ers ruimte om klein te beginnen en de aanpak stap voor stap uit te breiden – bijvoorbeeld door sensordata toe te voegen wanneer dat echt waarde oplevert of door digital-twins te gebruiken als de infrastructuur daarvoor al bestaat.

Van inzichten naar vervolg

De resultaten van TECHPASS zijn samengebracht in een praktische roadmap waarin duidelijk staat hoe bedrijven kunnen starten, welke technologieën geschikt zijn en hoe circulaire businesskansen ontstaan, van predictive maintenance tot refurbish, modulaire upgrades en leasemodellen. Download de roadmap hier.

Ondertussen wordt al gewerkt aan een vervolgprojecten. Het momentum is er, ziet Kasper. “Door de focus te verleggen naar businessinnovatie in plaats van compliance, voorkom je dat je moet wachten op wetgeving die nog niet uitontwikkeld is. Sommige bedrijven stappen nu net in, anderen zijn al wat verder. Dat is juist de kracht van een netwerk als TechValley: het beweegt mee met de praktijk.”

Ook aan de slag met digitale productpaspoorten?

Werkt jouw bedrijf aan circulair ontwerpen, digitalisering of krijgt je steeds vaker vragen over DPP’s vanuit de keten? Sluit je aan bij TechValley en maak gebruik van de kracht van samenwerking met onderwijs, onderzoek en andere maakbedrijven in de regio. Mail ons via: info@techvalley-nh.nl