Het EDIH-programma maakt AI concreet voor de industrie

De eerste fase van het EDIH-programma rond de Virtuele Servicemonteur is afgerond. TechValley, de Hogeschool van Amsterdam en een groep bedrijven onderzochten samen hoe AI een praktische steun kan zijn voor monteurs en servicemedewerkers. Vanaf september kunnen nieuwe bedrijven aanhaken bij EDIH 2.0.

Een digitale collega die altijd beschikbaar is

Technische kennis is schaars. Ervaren monteurs gaan met pensioen, de instroom van jonge technici blijft achter en het werk neemt toe. De Virtuele Servicemonteur kan bedrijven helpen om kennis beter beschikbaar te maken voor monteurs, operators en servicemedewerkers.

Het systeem is ontwikkeld door het lectoraat Industrial Digital Twins van de Hogeschool van Amsterdam, onder leiding van lector Jurjen Helmus. Het combineert realtime sensordata met bedrijfsinformatie, zoals machinedocumentatie, servicerapporten en storingslogboeken. Via een chat-interface kan een monteur in zijn moedertaal vragen stellen en antwoord krijgen op een niveau dat past bij zijn ervaring. Jurjen: “De Virtuele Servicemonteur maakt concreet wat taalmodellen in de industrie kunnen betekenen.”

In een van de workshoptrajecten is de aanpak getest met echte machinedocumentatie van Holland Mechanics. Op basis daarvan stelde de VSM vragen op die monteurs mogelijk over de machines zouden stellen. Die vragen bleken sterk overeen te komen met de vragen die de binnendienst van Holland Mechanics in de praktijk krijgt van klantbedrijven.

Volgens Jurjen is dit belangrijk. “Dan zie je dat het systeem niet zomaar algemene antwoorden geeft, maar praktijkvragen herkent die echt spelen op de werkvloer. Als je de juiste documentatie toevoegt, kan een taalmodel bedrijfsspecifieke kennis ontsluiten op een manier waar monteurs iets aan hebben.”

Door die kennis beschikbaar te maken in heldere, stapsgewijze instructies, kunnen bedrijven een deel van de eerstelijns storingen mogelijk zelf oplossen. Dat ontlast de binnendienst en verkleint de afhankelijkheid van schaarse servicemonteurs. De rol van AI is daarbij ondersteunend. “AI kan niet fysiek handelen”, zegt Jurjen. “Daarvoor heb je nog steeds een mens of een robot nodig. Wat het systeem wel kan, is kennis sneller beschikbaar maken, zodat een monteur zelfstandig verder kan.”

Wat EDIH 1.0 heeft opgeleverd

In het Maintenance Lab van de HvA zijn drie proefopstellingen gerealiseerd met industriële partners:

• FreezerData ontwikkelde een virtuele monteur voor koelinstallaties. Het systeem behaalt inmiddels een betrouwbaarheidsscore van 72 procent, wat betekent dat een groot deel van de antwoorden al bruikbaar is voor monteurs in de praktijk.
• EKB gebruikte de opgedane kennis als basis voor Chat-EKB, een interne AI-assistent die bedrijfskennis toegankelijk maakt voor technici.
• Boon Edam realiseerde een proefopstelling en deed praktijkervaring op met de technologie in de eigen context.

Over de betrouwbaarheidsscore van FreezerData zegt Jurjen: “Alles waarvoor een monteur niet meer de binnendienst hoeft te bellen, is al van toegevoegde waarde voor de industrie. Een oplossing hoeft niet meteen perfect te zijn om waardevol te zijn.”

Vijftien organisaties namen deel aan een workshopserie over de onderliggende technologie, vanuit sectoren als koeltechniek, industriële automatisering, installatietechniek, bouw en defensie. Dat laat zien dat de technologie breder toepasbaar is dan alleen in de maakindustrie. Inmiddels hebben meer dan tien extra bedrijven zich aangemeld voor vergelijkbare trajecten.

Een van de deelnemers was Holland Mechanics, dat wilde ontdekken wat AI kan betekenen voor hun serviceafdeling. Vooral het borgen en toegankelijk maken van kennis was een concrete vraag: die zit nu deels bij medewerkers en deels verspreid in digitale documenten. Stephan Bakker van Holland Mechanics: “Door de werkgroepen kregen we beter inzicht in wat AI voor onze serviceafdeling kan betekenen. De expertise van TechValley en de HvA, gecombineerd met herkenbare praktijkvoorbeelden van andere bedrijven, maakte het traject waardevol.” Zijn les voor andere bedrijven: “Door kennis te delen, groei je samen sneller.”

De eerste resultaten zorgen ervoor dat bedrijven verder willen kijken dan de workshopomgeving. De logische vervolgstap is testen op de werkvloer, met de mensen die er dagelijks mee zouden werken: monteurs, operators en technici. Denk aan een werkende demonstrator op een tablet, gekoppeld aan echte machines, documentatie en vragen uit de praktijk.

Daarmee groeit de Virtuele Servicemonteur van onderzoeksprototype naar een praktische toepassing die in de bedrijfsomgeving getest kan worden. Juist die stap is belangrijk: pas op de werkvloer wordt duidelijk hoe de tool past in bestaande processen, welke informatie monteurs nodig hebben en waar de meeste waarde ontstaat.

Vijf bouwstenen voor AI-gedreven onderhoud

Het programma bestaat uit vijf onderzoekslijnen die samen bouwen aan een systeem voor AI-gedreven onderhoud:

• Een kernsysteem dat machinedocumentatie en sensordata toegankelijk maakt via een chat-interface in de taal van de monteur;
• Documentverificatie, waarbij AI technische tekeningen automatisch controleert op afwijkingen, ontwikkeld met staalsnijmachinefabrikant HGG;
• Indoor GPS waarmee het systeem automatisch bepaalt bij welke machine of ruimte een monteur staat, ontwikkeld met Automatic Signal;
• Sensordata-analyse die realtime trends en afwijkingen herkent;
• Visuele componentherkenning via tablet of smartphone, ook voor installaties die een monteur nog niet kent.

Samen maken deze bouwstenen het mogelijk dat een monteur zijn telefoon op een onbekende machine richt, een vraag stelt en direct een onderbouwde analyse terugkrijgt. Jurjen: “We hebben laten zien dat je vanuit een proof of concept de stap richting implementatie kunt zetten.”

Vanaf september instappen in EDIH 2.0

Vanaf september kunnen nieuwe bedrijven aanhaken bij de volgende fase van het EDIH-programma. Jurjen: “EDIH is precies wat bedrijven nodig hebben om laagdrempelig met AI aan de slag te gaan. We helpen ze met het definiëren en kaderen van hun probleem, en bieden een testomgeving waar ze met hun eigen casus kunnen onderzoeken of AI een oplossing kan zijn.”
Deelnemende bedrijven investeren gemiddeld 2 tot 4 uur per week in een traject van 10 of 20 weken en werken samen met een multidisciplinair studentteam van de HvA aan een werkend prototype, afgestemd op hun eigen machines en vraagstukken.

Een uitgewerkt AI-plan is niet nodig. Een herkenbare uitdaging is genoeg, zoals:

• Hoe maken we technische documentatie beter vindbaar?
• Hoe borgen we de kennis van ervaren medewerkers?
• Hoe helpen we monteurs sneller bij storingen?
• Hoe benutten we sensordata slimmer?

Bedrijven die na EDIH 2.0 verder willen, kunnen doorstromen naar vervolgprogramma’s voor bredere implementatie. De vraagstukken van deelnemende bedrijven leveren tegelijk waardevolle kennis op voor studenten, onderzoekers en andere bedrijven in het netwerk.

Wil je onderzoeken wat AI kan betekenen voor jouw service, onderhoud of kennisdeling? Neem contact op met TechValley of de Hogeschool van Amsterdam.

TechValley: José Laan en Sandra Verweij | info@techvalley-nh.nl
HvA Maintenance Lab: Dr. Ir. Jurjen Helmus | j.r.helmus@hva.nl

Het EDIH-programma virtuele service monteur wordt mede mogelijk gemaakt door EDIH Digital Hub Noordwest